Kısaca
- Yıkanmamış ellerle göz, burun ve ağza dokunmak solunum yolu ve sindirim sistemi enfeksiyonlarının bulaşmasını kolaylaştırıyor.
- Dr. Aytan Seydaliyeva, doğru el yıkamanın süre, zamanlama ve yöntemle ilgili olduğunu, 5 soruluk bir öz değerlendirme testi hazırladığını belirtiyor.
- Sıcak su gerekmiyor, alkol bazlı antiseptik ise sabun ve suyun yerini tutmuyor.
Dünya Sağlık Örgütü, doğru el hijyeninin ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada en temel adım olduğunu vurguluyor. Acıbadem Kartal Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, ellerin ne zaman, ne kadar süreyle ve nasıl temizlendiğinin hastalıkların önlenmesinde büyük rol oynadığına dikkat çekti.
Gün boyunca kapı kollarından telefonlara, toplu taşıma araçlarından ortak kullanılan yüzeylere kadar pek çok noktaya elle temas ediliyor. Bu yüzeylerdeki mikroorganizmalar ellere geçebiliyor. Yıkanmamış ellerle göz, burun ve ağza dokunulması ise bu mikroorganizmaların vücuda girişini kolaylaştırarak solunum yolu ve sindirim sistemi enfeksiyonlarına yol açabiliyor.
Dr. Aytan Seydaliyeva, el hijyeninin doğru uygulanıp uygulanmadığını ölçmeye yardımcı olacak 5 soruluk bir test hazırladı ve önemli uyarılarda bulundu.
Süre ve yöntem
Ellerin sabunla en az 20 saniye ovalanması gerekiyor. Bilimsel çalışmalar, daha kısa süreli yıkamada ellerden mikroorganizma ve zararlı kimyasalların daha az uzaklaştığını gösteriyor. Doğru yıkama; elin temiz akan suyla ıslatılması, sabunla köpürtülmesi, en az 20 saniye ovalanması, temiz suyla durulanması ve tamamen kurulanması basamaklarından oluşuyor. Seydaliyeva, birkaç saniye sabun sürüp durulamak yerine bu basamakların uygulanması gerektiğini belirtti.
Yalnızca avuç içlerinin birbirine sürtülmesi yeterli değil. El sırtları, parmak araları ve tırnak altları da sabunla iyice ovalanmalı. Yıkamadan sonra ellerin tamamen kurutulması da önemli, çünkü ıslak ellerden mikroorganizmalar diğer yüzeylere daha kolay aktarılabiliyor. Temiz havlu ile hava ile kurutma arasında üstünlük olduğunu gösteren yeterli bilimsel kanıt bulunmuyor; önemli olan ellerin tamamen kurulanması.
Ne zaman yıkanmalı
Eller gözle temiz görünse de enfeksiyon etkeni taşıyabilir. Yemek hazırlamadan önce, yemekten önce veya bir başkasını beslemeden ya da emzirmeden önce, tuvalet kullanımı ya da dışkıyla temastan sonra, öksürme, hapşırma veya burun temizliğinden sonra ve eller görünür biçimde kirlendiğinde yıkanmalı. Evde kusma veya ishali olan bir hastanın bakımından önce ve sonra, yara bakımında, hayvan ya da hayvan atıklarıyla temastan sonra ve çöpe dokunduktan sonra da el yıkanması önemli.
Su sıcaklığı
Etkili el yıkama için çok sıcak suya gerek yok. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, sıcak ve soğuk suyun ellerden benzer miktarda mikroorganizma uzaklaştırdığını belirtiyor. Önemli olan ellerin tüm yüzeylerinin yeterli süre sabunla ovalanması, durulanması ve kurulanması. Çok sıcak su ciltte tahrişe, hatta yanıklara yol açabileceği için kişinin tercihine göre soğuk ya da ılık su kullanılabilir.
Antiseptik kullanımı
Alkol bazlı el antiseptikleri yararlı, ancak her durumda sabun ve suyun yerini tutmuyor. Sabun ve su erişilemiyor ve eller görünür biçimde kirli değilse en az yüzde 60 alkol içeren antiseptik kullanılabilir. Antiseptik elin tüm yüzeylerine yayılmalı ve eller kuruyana kadar ovuşturulmalı. Eller görünür biçimde kirliyse sabun ve su tercih edilmeli. Norovirüs gibi bazı etkenlerin ellerden uzaklaştırılmasında sabun ve su, alkol bazlı antiseptiklerden daha etkili. Antiseptik, yıkamanın güçlü bir alternatifi değil, uygun koşullarda kullanılabilecek bir seçenek olarak görülmeli.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
