Kısaca
- Çocuklarda kabızlık, dışkılama sıklığının azalmasının ötesinde karın ağrısı, iştahsızlık ve dışkı kaçırma gibi sorunlara yol açabiliyor.
- Uzm. Dr. Ahsen Dönmez Türkmen, dünya genelindeki araştırmalara göre çocukların yaklaşık yüzde 10’unda kabızlık görüldüğünü belirtti.
- Uzmanlar, uzun süren kabızlıkta erken tedaviyi ve gerektiğinde uygun ilaç kullanımını öneriyor.
Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Uzmanı Dr. Ahsen Dönmez Türkmen, çocukluk çağında sık görülen kabızlığın uzun sürmesi halinde çocuğun günlük yaşamını ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu. Uzman, kabızlığın erken fark edilip uygun şekilde tedavi edilmesi gerektiğini belirtti.
Uzm. Dr. Türkmen, kabızlığın yalnızca birkaç gün tuvalete çıkılamaması anlamına gelmediğini vurguladı. Haftada iki veya daha az dışkılama, sert ve büyük hacimli dışkı, dışkılama sırasında ağrı, dışkıyı tutma davranışı ve iç çamaşırına dışkı kaçırma kabızlığın önemli belirtileri arasında sayıldı. Her gün dışkılayan bir çocukta da kabızlık görülebileceği ifade edildi.
Nedenler
Çocukluk çağındaki kabızlığın büyük bölümünün fonksiyonel kabızlık olarak adlandırıldığını belirten Uzm. Dr. Türkmen, en önemli nedenin dışkıyı tutma davranışı olduğunu söyledi. Tuvalet eğitimi döneminde yaşanan ağrılı dışkılamanın çocukları tuvaletten kaçınmaya yöneltebildiğini anlatan Türkmen, okul çağındaki çocukların okul tuvaletini kullanmak istemediğinde ihtiyacı erteleyebildiğini kaydetti. Yetersiz lif ve sıvı tüketimi, düzensiz beslenme ve hareketsizliğin de kabızlığa katkı sunabileceğini belirtti. Bu döngünün zamanla kısır bir hal alabildiği ifade edildi.
Dışkının bağırsakta uzun süre beklemesinin sorunu büyüttüğünü anlatan Türkmen, dışkının kalınbağırsakta daha uzun kaldıkça su emilerek sertleştiğini ve dışkılamanın zorlaştığını söyledi. Sürecin uzaması halinde bağırsağın son bölümü olan rektumun genişleyebileceği ve dışkılama ihtiyacının azalabileceği belirtildi.
Bazı çocuklarda dışkı kaçırmanın da görülebildiğini aktaran Türkmen, bağırsakta biriken sert dışkının çevresinden yumuşak dışkının sızabildiğini ve çocuğun bunu fark etmeden iç çamaşırını kirletebildiğini anlattı. Ailelerin bunu ishal ya da dikkatsizlik olarak yorumlayabildiğini, oysa ileri derecede kabızlığın bir belirtisi olabileceğini kaydetti. Çocuğun suçlanmasının ya da cezalandırılmasının sorunu daha da ağırlaştırabileceği uyarısında bulundu.
Altta yatan hastalık işaretleri
Çocuklarda kabızlığın çoğunlukla fonksiyonel nedenlerle ortaya çıktığını, ancak bazı durumlarda başka hastalıkların belirtisi olabileceğini hatırlatan Türkmen, yaşamın ilk ayında başlayan kabızlık, yenidoğanın ilk dışkısını 48 saatten geç yapması, karında belirgin şişlik, özellikle safralı kusma, büyüme ve kilo alımında yetersizlik, dışkıda açıklanamayan kan ile bacaklarda güçsüzlük ya da yürüme bozukluğunun mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Bu durumlarda Hirschsprung hastalığı, nörolojik ya da anatomik hastalıklar, metabolik hastalıklar, hipotiroidi, çölyak hastalığı ve besin alerjisi gibi nedenlerin araştırılabileceğini belirtti.
Tedavi
Beslenmenin kabızlık tedavisinde önemli bir yeri olduğunu ancak her çocukta tek başına yeterli olmayabileceğini belirten Türkmen, 2026 yılında yayımlanan Avrupa ve Kuzey Amerika Çocuk Gastroenteroloji Derneklerinin ortak tedavi rehberine dikkat çekti. Çocukların yaşına uygun su tüketmesi, sebze, meyve ve tam tahıl gibi lifli besinleri yeterli almaları ve düzenli fiziksel aktivite yapmaları önerildi. Uzun süredir kabızlığı bulunan, sert ve ağrılı dışkılayan ya da bağırsakta dışkı birikimi gelişmiş çocuklarda ise gerektiğinde uygun ilaç tedavisine başlanması gerektiği kaydedildi.
Ailelerin dışkı yumuşatıcı ilaçlara karşı zaman zaman çekinceleri olabildiğini belirten Türkmen, tedavide doğru ilaç, doz ve sürenin önemini vurguladı. Yoğun dışkı birikimi varsa önce bu birikimin giderilmesi, ardından yeniden oluşmasının önlenmesi gerektiğini söyledi. Laksatiflerin yetersiz dozda verilmesi ya da dışkılama düzelir düzelmez kesilmesinin kabızlığın tekrarlamasına yol açabileceğini belirten Türkmen, ilaçların ailelerin kendi kararıyla bırakılmak yerine hekimle birlikte yönetilmesi gerektiğini ifade etti.
Doğru tuvalet alışkanlığının kazandırılmasının da önemli olduğunu anlatan Türkmen, çocukların özellikle yemeklerden sonra düzenli olarak tuvalete oturmaya teşvik edilmesini, ayaklarının yere ya da bir basamağa desteklenmesini, rahat bir pozisyon sağlanmasını ve acele ettirilmemesini önerdi. Çocuk dışkılayamadığında suçlanmaması, cezalandırılmaması ve zorlanmaması gerektiğini vurguladı.
Uzm. Dr. Türkmen, tedavinin temel hedefinin yalnızca dışkılamayı sağlamak değil, düzenli, yumuşak ve ağrısız dışkılama alışkanlığını yeniden kazandırmak olduğunu söyledi. Erken tedavinin bağırsak alışkanlıklarının yeniden kazanılmasını kolaylaştırdığını belirten Türkmen, doğru beslenme, düzenli tuvalet alışkanlığı ve gerektiğinde uygun doz ve süreyle kullanılan ilaç tedavisiyle çocukların büyük bölümünde başarılı sonuçlar alınabileceğini ifade etti.
Kabızlığı önlemek için 7 öneri
1. Su tüketimini destekleyin: Çocuğunuzun yaşına uygun miktarda su içmesini sağlayın.
2. Lifli besinlere yer verin: Günlük beslenmesinde sebze, meyve ve tam tahıllı gıdaların bulunmasına özen gösterin.
3. Tuvalet alışkanlığı kazandırın: Özellikle yemeklerden sonra çocuğunuzu düzenli olarak tuvalete oturmaya teşvik edin.
4. Tuvaleti ertelemesine izin vermeyin: Dışkılama ihtiyacını hissettiğinde tuvalete gitmesini destekleyin.
5. Hareket etmesini sağlayın: Yaşına uygun fiziksel aktiviteler ve oyunlarla hareketli bir yaşamı teşvik edin.
6. Tuvalet konusunda baskı yapmayın: Çocuğunuzu dışkılamaya zorlamayın, suçlamayın ya da cezalandırmayın.
7. Kabızlık uzarsa uzman desteği alın: Sert ve ağrılı dışkılama, dışkı tutma ya da iç çamaşırına dışkı kaçırma gibi belirtiler sürerse çocuk doktoruna başvurun.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
